Problemen.be

Beste wensen voor 2010 !

2010-01-01T20:39:00.001Z

Nogmaals logomania...

2009-11-11T09:28:00.005Z

Begin dit jaar kloegen we in deze kolommen de logomania van steden en gemeenten aan, in het bijzonder wat betreft de stad Mechelen. Onze voorspelling binnen enkele jaren oogt dit hopeloos oud-modisch, en kan men opnieuw beginnen, en kan er terug met gemeenschapsgeld worden gegooid is inmiddels uitgekomen: met veel bombarie (een massaspektakel op de Grote Markt in een stijl die niet zou misstaan in Noord-Korea) werd vorige week een nieuw stadslogo voor Mechelen voorgesteld. De gele bol heeft afgedaan, maar wat er in de plaats komt is niet veel beter: een blauwe bol, met een soortement paars kroontje erbovenop. Volgens de stad "straalt de ongewone vormgeving de durf van Mechelen uit, net als het moderne kleurenpalet. Het logo is flexibel en onderscheidt zich door zijn eenvoud van andere stadslogo's. Het tijdloze design garandeert een lange levensduur." Dit laatste valt te betwijfelen, binnen enkele jaren komt er weer iets nieuws, volgens de burgemeester is het immers "logisch dat een modern respecterend bedrijf regelmatig z'n logo en huisstijl vernieuwt". Binnen enkele jaren komt men gegarandeerd met een nieuw misbaksel op de proppen.

Deze grap kost de Mechelaar tienduizenden euro's: daar is er kennelijk wel geld voor!

Het is triest dat eens te meer de moderne communicatie hier op de voorgrond treedt, en de pseudo-intellectuele "creatievelingen" van de reclamebureaus het weeral voor het zeggen krijgen.
Wij blijven bij onze stelling: het enige echte, historische en bijgevolg tijdloze symbool dat een waardige voorstelling is van de stad is en blijft het officiële stadswapen! Een bekwaam graficus zou dit zonder probleem een meer actuele vormgeving kunnen geven zonder aan de heraldische elementen te raken.

Scheepsdalebrug bedreigd

2009-08-19T23:02:00.002Z

Foto erfgoed.be

De Scheepsdalebrug in Brugge, gebouwd in 1932, is de oudste Vierendeel-brug die in ons land nog bestaat en vermoedelijk de oudste in de wereld. Ze is nog geklonken, meer recente uitvoeringen zijn gelast. Vermoedelijk is het ook de enige Vierendeel-draaibrug in de wereld.

Het concept van de Vierendeelbrug, met rechthoekig vakwerk, werd ontworpen door ir. Arthur Vierendeel (1852-1940). Vanaf het begin van de 20e eeuw werden tal van bruggen, vooral in België, volgens dit principe uitgebouwd. Vele werden echter tijdens de beide wereldoorlogen vernield en nadien wederopgebouwd; het exemplaar te Brugge is dan ook nog één van de weinige originele die zijn overgebleven.

De Scheepsdalebrug is echter niet voorzien op de huidige verkeersstromen en zal eerlang vervangen worden door een breder exemplaar. Zonder enige kennis van de historische waarde van de brug werd er een sloopvergunning - zonder voorwaarden - afgeleverd, niettegenstaande het stadsbestuur en verscheidene bevoegde diensten reeds herhaaldelijk op de waarde van de brug hadden gewezen.

Dat er een bredere brug moet komen is te begrijpen, maar de huidige brug kan toch perfect nog ergens dienst doen, bijvoorbeeld enkel voor fietsers en voetgangers. Zij zou in haar geheel worden van haar plaats gelicht, in plaats van aan de waterkant roemloos tot oud ijzer te worden herleid kan men haar beter op een ponton plaatsen en elders een plaats geven, eventueel als statisch monument. Aan de limiet kan zelfs een deel van het typische spantwerk als aandenken geplaatst worden.

Het is niet de eerste keer dat monumentenstad Brugge op slordige en nalatige wijze omspringt met haar technisch en industrieel erfgoed: men herinnere zich de cokesfabriek van Zwankendamme, of iets langer geleden de Gistfabriek.

Men zou nog kunnen denken dat Brugge een nauwe fixatie heeft op het middeleeuws erfgoed dat haar grote reputatie heeft gemaakt, maar neen, de laatste jaren wordt het middeleeuws stadsbeeld zelfs geteisterd door moderne architectuur zoals het beruchte Ito-paviljoen op de Burg, een weliswaar origineel ogende constructie die echter totaal misstaat op het kader van dit historische plein.

Dat dergelijke moderne koterij als monument wordt beschermd, terwijl er tegelijkertijd op schandalige wijze wordt gesold met het technisch en industrieel erfgoed is een aanfluiting van elke rede.

Wij roepen dan ook iedereen op om tegen dit onverantwoord beleid te protesteren. Meer info hier.

Logomania

2009-01-10T19:07:00.010Z

De steden en gemeenten vormen de basislaag van ons bestuurlijk systeem. Een gemeente heeft dan ook behoefte aan een duidelijke identiteit. Als symbool hiervan heeft elke gemeente het recht een wapen te voeren. Een dergelijk wapen wordt toegekend overeenkomstig de wetgeving terzake (Decreet van 27 april 2007 houdende vaststelling van het wapen en de vlag van de provincies, gemeenten en districten en de Vlaamse Gemeenschapscommissie). Deze wapens hebben een diepe historische achtergrond en zijn opgesteld volgens de strikte regels van de heraldiek.

De laatste jaren slaat de moderne communicatie echter overal toe: ook de steden en gemeenten blijven er niet van gevrijwaard. De vlotte jongens en meisjes van de moderne communicatie, die doorgaans noch van geschiedenis, noch van heraldiek veel kaas hebben gegeten, wijzen de wapens van de hand als ouderwets. Neen, logo's moeten het nu zijn!

Neem bijvoorbeeld de stad Mechelen. Het historische wapenschild werd er vervangen door een eerder nietszeggend logo met gele bol. Wat moet dit voorstellen? De Mechelaars zijn gekend als Maneblussers, maar deze gele bol doet eerder aan de zon denken. En een obligate slogan als Stad in volle vaart hoort er natuurlijk ook bij.

De omschakeling is grondig gebeurd: op alle communicatiemedia, straatnaamborden, voertuigen,.... prijkt nu de gele bol. Op de stedelijke website is er zelfs van het wapen geen spoor meer te bekennen.

Ook landelijke gemeenten blijven van dit verschijnsel niet gespaard. Momenteel heerst er in Heist-op-den-Berg een grote commotie rond de invoer van een nieuw gemeentelijk logo. De bevolking neemt het niet dat het traditioneel wapenschild met de zwaan, die symbool staat voor de gemeente, naar de achtergrond wordt gedrongen.

Veel van de moderne logo's zijn naast inhoudsloos echter ook zeer tijdsgebonden zijn: binnen enkele jaren oogt dit hopeloos oud-modisch, en kan men opnieuw beginnen, en kan er terug met gemeenschapsgeld worden gegooid: de communicatiebureaus rekenen immers stevig door om hun gebakken lucht te verkopen.

Het zou dan ook gepast zijn moest de toezichthoudende overheid (Vlaams Gewest) hier ingrijpen en de gemeenten aansporen om in hun communicatie in de eerste plaats gebruik te maken van hun officieel wapen als symbool, eerder dan de middelen van hun burgers te besteden aan holle moderne communicatie. De officiële gemeentewapens zijn van een tijdloze waarde over de eeuwen heen, en stralen de waardigheid uit die hoort bij de gemeente als officieel bestuursorgaan, in tegenstelling met de logo's die een commercieel en publicitair aspect hebben.

Een gemeente is immers geen product, en een burger geen consument!

Beste wensen voor 2009!

2009-01-01T04:41:00.006Z

Het is volbracht...

2008-12-07T09:06:00.005Z

Het station Antwerpen-DS is niet meer. De honderdvijfendertig jaar oude muren werden zonder schroom gesloopt, waarbij een unieke kans om een degelijk stuk erfgoed te integreren in de nieuwe structuur van dit gebied verloren ging. Het had ook anders kunnen zijn, maar neen, er werd gekozen voor een moderne architectuur, wat dat ook zal mogen voorstellen.

De voormalige bundel achter het gebouw was overigens getuige van een eigenaardig spektakel. In lange rijen stonden er een soort houten kruisen opgesteld, elk gesierd met een T-shirt. Het leek wel een kerkhof. Een gepast eerbetoon aan het stervende monument? De T-shirts dragen het opschrift ARTESIS. Wat moge dit betekenen? Artesië ligt in Noord-Frankrijk, ver hier vandaan. Of wil men hier soms een Artesische put boren? De topografie van Antwerpen leent zich hier overigens helemaal niet toe.

Het antwoord moet gezocht worden in de moderne communicatie. Artesis blijkt namelijk de nieuwe naam te zijn van de Hogeschool Antwerpen, de opdrachtgever van de infame afbraakwerken, welke via de geëigende wegen van de moderne communicatie een nieuwe identiteit meende te moeten ontwikkelen, inclusief de obligate huisstijl. Sociaal, modern, levendig en bewegend zijn de nieuwe ordewoorden, maar het erfgoed, drager van cultuur en beschaving als grondslag van de vorming van de intellectueel, is niet op het eerste plan terug te vinden.

"Scampi's"

2008-09-06T18:58:00.011Z

Garnalen zijn een door velen geapprecieerde lekkernij. Van de grijze Noordzeegarnaal, (Crangon crangon) over de roze Noordse garnaal (Pandalus borealis) tot de grote tropische garnalen kan men op vele wijzen van deze schaaldieren genieten.
Vaak ziet men echter garnaalproducten op de markt aangeboden, in de handel maar vooral in de horeca, onder de benaming scampi's, hetgeen een om meer dan één reden afkeurenswaardige praktijk is.
Om te beginnen klopt dit taalkundig niet: scampi is reeds een meervoud, het is dus hoegenaamd niet nodig om hier nog een s achter te zetten. Scampi is het meervoud van scampo, de Italiaanse benaming niet van een garnaal maar van de Noorse kreeft (Nephrops norvegicus), een beestje dat hier te lande onder de naam langoustine in de handel wordt gebracht.
De benaming scampi's wordt bovendien ongedifferentieerd gebruikt voor tropische garnalen van uiteenlopende soorten, waaronder men de voornaamste kan onderscheiden:

Penaeus monodon, de tijgergarnaal. De grootste garnaalsoort, afkomstig uit Zuid-Oost-Azië
Litopenaeus vannamei, de witpootgarnaal. Afkomstig uit Zuid-Amerika, verdringt meer en meer de monodon daar hij beter bestand is tegen ziekten
Macrobrachium rosenbergii, de zoetwatergarnaal, afkomstig uit Zuid-Oost-Azië.

Het gaat dus om een marktetingbenaming die weinig echte informatie biedt aan de gebruiker voor wat betreft de identificatie van de soort.

De Europese richtlijnen 104/2000 en 2065/2001, enkele van de zeldzame voorbeelden van hun soort die echt een nuttig doel dienen, schrijven voor dat de binomiale naam van vissen en zeevruchten op de verpakking moet worden vermeld. De richtlijnen schieten echter op een aantal vlakken jammerlijk te kort, zij zijn bijvoorbeeld niet van toepassing op los verkochte producten, noch op verwerkte producten zoals aangeboden in de horeca. Restaurants allerhande mogen dus nog vrolijk scampi's op het menu blijven zetten zonder de verbruiker de nodige informatie te geven over wat hij feitelijk onder zijn neus steekt.

Er dient bovendien opgemerkt te worden dat de meeste van deze tropische garnalen afkomstig zijn, uit kwekerijen in Zuid-Oost-Azië of Zuid-Amerika, die een zware belasting vormen voor het leefmilieu.

De sloopcultuur viert hoogtij!

2008-06-15T16:10:00.006Z

In het "monumentenjaar 1975 werd er op initiatief van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap een inventaris gemaakt van het bouwkundig erfgoed. Dit leidde tot de publicatie van de reeks "Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen": een ganse reeks geïllustreerde banden met de beschrijving van de merkwaardige gebouwen in onze steden. Bedoeling was dat de inventaris een basisdocument was voor het beschermingsbeleid.

Ruim dertig jaar later heeft in Gent een oppositiepartij een steekproef uitgevoerd: bijna 20% van de geïventariseerde gebouwen bleek thans afgebroken, waarbij geen enkele rekening werd gehouden met de ouderdom van de gebouwen.

Voor andere steden in het Vlaamse Gewest zijn er geen vergelijkbare cijfers beschikbaar, maar er valt te vrezen dat het overal hetzelfde liedje is. Deze afbraakcultuur heeft reeds meer schade aan onze steden toegebracht dan de oorlog.

Het trieste resultaat van het wanbeleid van stompzinnige politici en een gewetenloze vastgoedmaffia...

Arm Vlaanderen!

Hoeden en klakken

2008-05-24T17:05:00.006Z

Sinds meer dan een eeuw was er in het kleine winkeltje dat aanleunt aan het Mechelse Oud Schepenhuis een hoeden- en klakkenwinkeltje gevestigd. Dit oudgekend huis van vertrouwen was een begrip voor alle Mechelaars.

Maar helaas, het is niet meer. Een immobiliënmakelaar liet zijn oog vallen op het pand en verbrak het huurcontract. Hij wil op deze toplokatie een vastgoedkantoor gaan uitbaten. "Lokatie, lokatie, lokatie" zoals het beruchte marketingmantra van de vastgoedsector luidt...

Maar wat een verarming voor de stad! Een speciaalzaak die verdwijnt, van nu af moet de Mechelaar die hoed of klak wil kopen naar Antwerpen of Brussel!

En wat er in de plaats komt is niet echt een verrijking: immokantoren zijn er in Mechelen reeds meer dan genoeg te vinden, zelfs meer dan bakkers en beenhouwers!

Eens te meer opnieuw dus een voorbeeld van de trieste invloed van de vastgoedsector en haar beleid op de leefkwaliteit in de stad...

Het laatste bedrijf van een tragedie...

2008-04-27T19:20:00.006Z

Deze maand werd aangevangen met de afbraak van het hoofdgebouw van het goederenstation Antwerpen-DS, en werd dus het laatste bedrijf aangevat van de tragedie die deze site omringt en waarover wij in deze kolommen reeds meerdere malen berichtten.

Het gebouw, dat structureel nog in zeer goede staat verkeerde, moet wijken voor de nieuwe gebouwen van de Hogeschool Antwerpen en voor een fietsbrug over de leien.

De directeur infrastructuur van de hogeschool, een zekere Dirk De Cuyper, verwoordde het als volgt: Over de afbraak van het Noorderstation werd een akkoord gesloten tussen Vlaanderen en de stad Antwerpen. Op de kop van het project wordt er gekozen voor hedendaagse architectuur.

Hedendaagse architectuur, als dat maar geen moderne koterij wordt, zoals aan de overkant van de leien, waar ooit de fiere Koninklijke Stapelhuizen stonden...

En wat de geplande fietsbrug betreft, die op het dak van het station zou terecht komen, kon men geen tracé te bedenken dat het volume en de positionering van het stationsgebouw zou respecteren? Maar ja, dat paste niet in de visie van de eigengereide archtecten...

Zoals alle hogescholen die masteropleidingen aanbieden moet de Hogeschool Antwerpen academiseren. Het gedrag van deze instelling als erfgoedvernietiger getuigt echter van een intellectueel onwaardige stompzinnigheid.
De opleiding in de monumenten- en landschapszorg aan de Hogeschool Antwerpen vermeldt in haar missie ondermeer:

Het belang van het bouwkundig erfgoed, de complexiteit van het werkveld, en de verantwoordelijkheden die er mee gemoeid zijn, eisen een streng wetenschappelijke aanpak die geen ruimte laat voor improvisatie of artistieke willekeur !
(...)
Hierbij staat steeds het maximale behoud van de authentieke materialen en structuren centraal, zowel op grond van technische, historische als maatschappelijke motieven.
(...)
Het behoud, het geven van betekenis, en het spaarzaam en duurzaam omgaan met het bouwkundig en landschappelijk erfgoed is de bijzondere opdracht van de 'erfgoedzorger'.

Welk een contrast met het gevoerde beleid! De verantwoordelijken van het betrokken departement moeten zich lelijk kortgesloten voelen door de afbraakpolitiek van de hogeschool die aan deze opleiding elke intellectuele geloofwaardigheid dreigt te ontnemen.

De stedelijke en gewestelijke overheden hebben in dit dossier evenzeer een trieste rol gespeeld. Negatieve adviezen van de bevoegde commissies werden genegeerd, en door het toelaten van de afbraak werd de geest van het bestuursakkoord hoegenaamd niet gerespecteerd. Niettegenstaande alle pogingen om door middel van moderne communicatie en zogenaamde city-marketing een beter imago voor de stad te creëeren blijft op tal van gebieden het stompzinnige wanbeleid voortduren.

Een trieste lucht hangt over deze stad...

Kooldraadlamp

2008-02-23T18:08:00.007Z

De geschiedenis van de kooldraadlamp gaat terug tot de eerste gloeilampen van Göbel en Edison. Dit verlichtingstoestel is thans grotendeels verdrongen door meer efficiënte lampen, behalve dan voor een aantal specialistische toepassingen en voor de behoeften van de echte verlichtingsenthousiasten.

Onlangs wou ik enkele van dergelijke lampen aankopen in het kader van een didactisch project. Ze waren echter niet meer in de handel te vinden; enig onderzoek toonde aan dat de productie van kooldraadlampen door Philips in 2007 werd stopgezet: onder invloed van de Aziatische concurrentie werd de laatste gloeilampenfabriek van Nederland gesloten.

Op deze wijze verdween dit product na meer dan een eeuw geruisloos van de markt, buiten de plaatselijke pers heeft niemand hier veel aandacht aan besteed.

Binnen het globale verlichtingsaanbod was de kooldraadlamp weliswaar een marginaal product geworden, dat evenwel nog zijn kleinschalige toepassingen kende. De globalisatie van de kapitalistische economie heeft hier echter anders over beslist, en dit niet alleen ten koste van een kleine schare van trouwgebleven gebruikers van kooldraadlampen, die eens te meer herleid worden tot consumenten die mogen slikken wat de markt voor hen beslist.

In voorkomend geval zijn echter ook de ingenieursstudenten het slachtoffer: voor hen vormde de kooldraadlamp een interessant elektrisch studieobject (onder andere wegens de negatieve temperatuurscoëfficiënt van de kooldraad), maar was kennismaking met deze lamp vooral essentieel in het kader van hun bewustwording van de geschiedenis van de technologie en van het belang van het elektrisch technologisch erfgoed.

De nieuwlichters (in figuurlijke en hier ook in letterlijke zin!) zal men echter niet horen klagen over het verdwijnen van deze onefficiënte lamp, hoewel men wel kan stellen dat door het beperkte aantal in gebruik zijnde kooldraadlampen hun invloed op het energieverbruik verwaarloosbaar is. Zij willen hoe dan ook het gebruik van alle gloeilampen verbieden, op basis van energetische argumenten. Zoals wij eerder in deze kolommen reeds berichtten, is deze problematiek echter meer complex dan ze lijkt. Bovendien wordt er in dit kader meestal voorbijgegaan aan het feit dat de voorschakelapparatuur van de zogenaamde spaarlampen zorgt voor het optreden van niet-sinusoïdale belastingsstromen en harmonischen, welke tot netvervuiling en storingen kunnen leiden. Het begrijpen van dergelijke fenomenen vereist echter een zekere kennis van de elektriciteitsleer, die bij het overgrote deel van onze leidende politieke en economische klassen jammer genoeg slechts in beperkte mate aanwezig is...

Moderne koterij

2008-01-20T21:41:00.000Z

Het is nu reeds vijftien jaar geleden dat de Koninklijke Stapelhuizen, ook gekend als de Entrepot, werden afgebroken, en dit niettegenstaande het krachtig protest van stedenbouwkundigen en intellectuelen uit binnen- en buitenland. De Entrepot was een uniek voorbeeld van vroege betonarchitectuur en vormde een beeldbepalend element in het oude havengebied: enerzijds naar de oude dokken toe, waarvoor het complex een waardige achtergrond en sluitstuk vormde, en anderzijds naar de Noorderplaats toe, waar het monument als het ware als ingangspoort tot de stad dienst deed. Het zou een prachtige multifunctionele herbestemming kunnen gekregen hebben als (in die tijd kennelijk nog niet modieuze) lofts, kantoren, archiefruimten of cultuurcentra.
Maar neen, alles moest weg, niettegenstaande dit oersterke gebouw structureel in zeer goede staat was - de slopers hebben er hun werk aan gehad! De afbraak was niet enkel de vernietiging van historisch erfgoed, maar ook de vernietiging van toekomstig stedelijk kapitaal.

Het Entrepotcomplex in betere tijden...

Er zou zogenaamde moderne kwaliteitsarchitectuur (een oxymoron?) in de plaats komen, maar wat er nu staat - op één thans in uitvoering zijnde gebouw na is gans het zogenaamde AMCA-project (Administratief en Maritiem Centrum Antwerpen) afgewerkt - is de triomf van de banaliteit en hoegenaamd niet te beschouwen als toparchitectuur .
Vermelden we vooreerst het zogenaamde havenhuis, dat de administratie en directie van de havendiensten huisvest. Een gebouw met die functie is voor de stad Antwerpen een uithangbord naar de gehele wereld toe, en zou dan ook een waardige werelduitstraling moeten hebben, maar het is niets meer dan een banaal kantoorgebouw van dertien in een dozijn. Verder is er het kantorencomplex van Financiën, waar men met wit en zwart gekleurde gevelelementen enig allure aan heeft willen geven. Het geheel geeft echter een eerder lompe indruk, het "kunstwerk" voor de ingang langs de leien ter spijt.
En dan het pronkstuk van het project: een luxueus residentieel complex aan de zijde van het dok. Het protserig gebruik van edele materialen zoals natuursteen is er niet in geslaagd te voorkomen dat dit gebouw nauwelijks meer indruk maakt dan het eerste het beste appartementsblok aan de kust, de zij- en achtergevels zijn overigens van de meest ordinaire baksteen. En dan heeft men nog het lef gehad dit gebouw Het Koninklijk Entrepot te durven noemen! De rijke bewoners van deze appartementen hebben een prachtig uitzicht over de dokken, zij genieten tenminste het voorrecht om niet op de AMCA-koterij te moeten gapen...

Het zogenaamde "havenhuis"

Protserige luxelofts

Geen enkel van deze gebouwen, laat staan het project als geheel, heeft ook maar iets van de monumentale uitstraling van het oude Entrepotcomplex. Waar vroeger de drie vleugels van de stapelhuizen één monumentaal geheel vormden dat een gezicht gaf aan gans de buurt, staat er nu een karakterloos samenraapsel van moderne koterijen, die hoegenaamd niet de waardigheid bezitten om als baken en symbool voor de omgeving te fungeren.

Resultaat van deze erfgoedvernietiging is dat de stad haar wortels en haar bewustzijn verliest, en dat zij verwordt tot een zielloze omgeving zonder identiteit, een artificiële en vijandige wereld waar niemand zich mee kan vereenzelvigen of zich thuis kan voelen. Het afbraakbeleid heeft dan ook nefaste consequenties voor de sociale leefbaarheid van de stad; ondermeer de schrijnende werkelijkheid van het jongerenprobleem in onze samenleving kan mede in dit licht worden bekeken.

Hoe is het mogelijk dat in een stad als Antwerpen zulke dingen konden gebeuren? We hebben hier te maken met de ergste mogeljke graad van wanbeleid door een diep gevallen stadsbestuur dat zijn verantwoordelijkheid als behoeder van het erfgoed op schromelijke wijze heeft verwaarloosd. We hebben hier te maken met een duivels verbond van stompzinnige satrapen die met hun witte, slijmerige vingers grijnzend slopingsvergunningen ondertekenen, gewetenloze projectontwikkelaars met wijkende schedels, en hoogmoedige, pseudo-intellectuele architecten met een visie, voor wie het bouwmeesterschap ondergeschikt is aan de cultus van de eigen persoonlijkheid.

Ondertussen is er gelukkig op een breder vlak een groter bewustzijn van de erfgoedproblematiek gegroeid, en zijn er - ook vanuit het stadsbestuur - een aantal positieve initiatieven genomen, maar toch blijft deze verwerpelijke afbraakmentaliteit nog in een aantal geesten gegrift, getuige hiervoor de tragedie van het goederenstation Antwerpen-DS waarover we vroeger reeds meermaals berichtten.
De afbraakwerkzaamheden aan dit gebouw hebben thans een aanvang genomen. Overeenkomstig de wettelijke voorschriften ging hier een openbaar onderzoek aan vooraf, waar eenieder de gelegenheid krijgt om gedurende dertig dagen de plannen in te kijken en bezwaarschriften te formuleren naar de bevoegde overheid toe. In dit geval echter werd deze periode van dertig dagen pal in de zomervakantie geplaatst, midden de komkommertijd waar het stil is in de stad. Wellicht een bewuste keuze om niet te veel bezwaren te krijgen en aldus op steelse wijze te kunnen overgaan tot de sloop.
Met de afbraak van dit gebouw zal het laaste stukje erfgoed aan de Noorderplaats zelf verdwijnen, en zal dit plein, een feitelijke toegangspoort voor wie de stad binnenkomt via de Noorderlaan, ontdaan zijn van elke herinnering aan het maritiem en industrieel bewustzijn. Dit zal resulteren in een aanzienlijke verarming van het straatbeeld en van de omgeving, niettegenstaande alle fietsbruggen en andere moderne constructies die er in de plaats zullen komen. Om dan nog te zwijgen van de verspilling: ook dit stationsgebouw was opgetrokken uit degelijke materialen en kon mits het nodige onderhoud nog voor minstens een eeuw mee.

Het is hier altijd hetzelfde. Eens te meer valt de stad en haar erfgoed ten prooi aan een triest wanbeleid, aan een cultus der stompzinnigheid die uiteindelijk tot haar morele, culturele en intellectuele ondergang zal leiden. Een aan de paleo-encephalie ontsproten stompzinnigheid, die men eerder zou associëren met een extremistische partij die in Antwerpen de oppositie uitmaakt, maar die diep geworteld blijkt te zitten in alle lagen van het beleid.

Is er nog enige hoop voor deze stad?

NMBS-problemen

2008-01-06T12:26:00.000Z

De dienstverlening van de NMBS blijft met problemen kampen. De nieuwe dienstregeling wordt niet goed verteerd, en vertragingen en afschaffingen zijn op sommige lijnen aan de orde van de dag, hetgeen vele reizigers ergert. Het personeel is ook al niet tevreden en organiseert regelmatig vakbondsacties, tot nog meerdere ergernis van de reizigers.

Waar is dan de oorsprong van het probleem? Zou het niet nuttig zijn om eens te kijken naar het gevoerde beleid? Daar zijn inderdaad een aantal potentiële bronnen van problemen weer te vinden:

Enerzijds is er de opsplitsing tussen NMBS (exploitatie) en Infrabel (infrastructuur), die nominaal als onafhankelijke bedrijven moeten ageren. Deze opsplitsing werd ons opgedrongen door de Europese bureaucratie, maar het moge duidelijk zijn dat deze de oorzaak is van tal van interactie- en communicatieproblemen die een efficiënte uitbating van het net in de weg staan.

Anderzijds zijn er de beleidsmensen. In de tijd toen de treinen nog op tijd reden was wie aan het hoofd stond van de spoorwegmaatschappij een eerbiedwaardig iemand. Een ingenieurstitel was een absolute vereiste, hetgeen een behoorlijk intellectueel niveau garandeerde. Bovendien was deze positie de kroon op een loopbaan van minstens dertig jaar binnen de spoorwegen, zodat het hier ging over mensen met ervaring die wisten waarover ze het hadden en die verknocht waren aan hun onderneming.

Maar nu zijn de tijden veranderd, met de komst van de zogenaamde managers. Er zijn er drie, respectievelijk voor de overkoepelende NMBS-holding, de NMBS-exploitatie en Infrabel. Ze zijn zeer vet betaald; geen van deze drie is echter ingenieur, ze zijn bovendien nog vrij jong en hebben vooral weinig expliciete kennis en ervaring in spoorwegaangelegenheden: zij zijn namelijk afkomstig uit totaal verschillende bedrijfssectoren of werden zelfs rechtstreeks vanuit een ministerieel kabinet in hun zetel geparachuteerd. Zij zullen kennelijk wel beslagen zijn in het managersjargon van de moderne communicatie, en in staat zijn met mooie powerpointpresentaties indruk te maken op gelijkgezinden, maar hoe kunnen zij de kennis en het inzicht hebben om te functioneren in de wel zeer typische omgeving van het spoorwegbedrijf met zijn eigen particulariteiten en specifieke cultuur? En hoe kunnen zij, zonder drager te zijn van deze cultuur, hun personeel motiveren en achter zich scharen?

De NMBS heeft een aanzienlijke maatschappelijke plicht te vervullen aangaande de mobiliteit van personen en goederen. Zij verdient het om door bekwame en ervaren ingenieurs geleid te worden, wars van partijpolitieke beïnvloeding of van modieus managerisme. Op deze manier kan zij haar taak naar behoren vervullen en bijdragen tot het algemeen welzijn. Een beschaafd land is immers ondermeer een land waar de treinen op tijd rijden.

Beste wensen voor 2008!

2008-01-01T14:21:00.000Z

Een paal in de haven

2007-11-26T14:37:00.000Z

Ergens in het oude havengebied staat er een verlichtingspaal. Geen bijzonder nieuwsfeit zou u denken, ware het niet dat het hier om één van de weinig overgebleven voorbeelden gaat van betonnen verlichtingspalen met boogvormige kop, die gebruikmaken van lagedruk natriumlampen van de eerste generatie. Dergelijke palen waren vroeger terug te vinden langs de grote wegen (onder andere de N1 tussen Mechelen en Antwerpen, tot in de jaren 1970), maar ook langs waterbouwwerken zoals sluizen, zo bijvoorbeeld het sluizencomplex op de Dijle te Mechelen. Al deze voorbeelden zijn reeds lang verdwenen, en dit paaltype scheen enkel nog in de herinnering voort te leven, tot wij haast per toeval dit overlevende exemplaar konden vinden. Een zeldzaam exemplaar, dat wellicht aan de sloper ontsnapt is door zijn afgelegen ligging.
De lamp brandt echter al lang niet meer (de voedingsdraden zijn afgeknipt) en de paal is reeds enigszins aangetast door betonrot. Het gaat dus om een bedreigd stukje erfgoed. Gezien het unieke karakter van deze paal zijn er dus dringende beschermingsmaatregelen aangewezen om hem te kunnen conserveren en in zijn eer en glorie te herstellen als getuige van de vroege elektrische openbare verlichting.

Hopelijk zien de verantwoordelijken ook de waarde in van dergelijke bescheiden elementen, en kan deze paal, wellicht de laatste in zijn soort, bescherming genieten als monument. Ook voor het "kleine" monument moet er aandacht zijn!

Belfort van de arbeid

2007-11-07T21:45:00.000Z

In het Oost-Vlaamse stadje Ninove is thans een aanvang genomen met de afbraak van de monumentale schoorsteen van de voormalige kunstzijdefabriek Fabelta.

Nochtans gaat het hier om een beeldbepalend element dat zeer karakteristiek is voor de skyline van Ninove en dat een unieke getuige vormt van de industriële cultuur in de stad.

Een monument dat nu ten prooi moet vallen aan de niet aflatende sloopijver van gewetenloze projectontwikkelaars en aan de nalatigheid van de overheden om beschermingsmaatregelen terzake te nemen.

En dit op een moment dat het belang van fabrieksschoorstenen als onderdelen van het industriële erfgoed eindelijk wordt erkend door intellectuelen in binnen- en buitenland. De onlangs gelanceerde grensoverschrijdende actie ter valorisatie van het fabrieksschoorsteenpatrimonium, die in zowel Vlaanderen en Noord-Frankrijk wordt gevoerd onder het motto Belforten van de Arbeid, is een prachtig initiatief terzake, van ondermeer de zeer verdienstelijke Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie.

De afbraak van deze schoorsteen betekent een vernietiging van erfgoed en getuigt van een een achterhaalde en stompzinnige stedenbouwkundige ideologie. De afbraak zal een onherroepelijke verarming betekenen van het patrimonium van Ninove: niet alleen zal een baken in de stad verloren gaan, maar tevens zal een levende herinnering aan de industriële ontwikkeling die de stad groot heeft gemaakt uit het collectieve geheugen worden gewist.

Eens te meer verdwijnt onherroepelijk een uniek stuk van ons industrieel erfgoed, en kunnen de projectontwikkelaars zich weer eens grijnzend in de handen wrijven, dit terwijl de bewindslieden van dit land zich onledig houden met steriele discussies over hun eigen esoterische problemen...

Arm Vlaanderen!

Nogmaals de Brabançonne

2007-10-31T08:27:00.000Z

Onlangs berichtten we reeds over de problematiek van het aanleren van het vaderlands lied in het onderwijs.

Ook in andere gemeenten staat dit punt ter discussie, zo bijvoorbeeld in Jette, waar de Vlaamse schepen voor onderwijs het aanleren van het vaderlands lied in de gemeentescholen afwees, met als argument "De scholen moeten zich houden aan de leerplannen en eindtermen zoals de Vlaamse Gemeenschap die oplegt"...

In deze eindtermen is inderdaad niets terug te vinden over de Brabançonne, noch voor het basisonderwijs noch voor het secundair onderwijs, noch voor het leergebied muzische vorming, noch voor het leergebied opvoeden tot burgerzin...

Men zou kunnen denken dat dit te wijten is aan een verkrampte Vlaams-nationalistische reflex, maar ook het kunnen zingen van de Vlaamse Leeuw is niet in de eindtermen terug te vinden. Er is slechts één bondige vermelding bij de eindtermen wereldoriëntatie voor het basisonderwijs, waar vermeld staat "de leerlingen kennen de erkende symbolen van de Vlaamse Gemeenschap". Wat niet betekent dat ze de Vlaamse Leeuw ook moeten kunnen zingen... Het valt overigens op dat een dergelijke eindterm betreffende het koninkrijk België ontbreekt, hetgeen een onvergeeflijk hiaat betekent.

Het ontbreken van deze aspecten in de eindtermen is een schrijnend symptoom van de algemene intellectuele verwording van het Vlaamse onderwijs, dat op deze manier nog slechts probleemjongeren, die niet eens zonder fouten kunnen schrijven, zal kunnen afleveren.

Arm Vlaanderen!

De eindtermen zijn evenwel slechts minimumdoelstellingen, het is dus niet te verantwoorden dat een school of haar inrichtende overheid zich hier achter verschuilt om af te zien van het aanleren van het vaderlands lied als element van maatschappelijke vorming en burgerzin.

Oude uithangborden

2007-10-04T22:06:00.001Z

De stad Brussel wil in onbruik geraakte uithangborden van winkels uit het stadsbeeld doen verdwijnen. Als reden hiervoor wordt opgegeven dat de oude uithangborden "verwarring scheppen" en "het imago van de wijk en van de stad schaden".

Eens te meer hebben we hier te maken met een stompzinnige beleidsmaatregel van een kortzichtig stadsbestuur dat voorbijgaat aan het feit dat oude publicitaire uithangborden of opschriften een beeldbepalend element in het straatbeeld zijn en als dusdanig ook tot het erfgoed behoren. Zij dragen bij tot het palimpsestisch karakter van het stedelijk weefsel en leren de voorbijganger dan ook veel over de geschiedenis van de stad. Bovendien zijn zij dikwijls ook op zichzelf te beschouwen als een stuk erfgoed, bijvoorbeeld als het neonreclames van de eerste generatie betreft.

Ook met deze relicten moet dan ook zorgvuldig worden omgesprongen, teneinde niet terecht te komen in een stad met een leeg en steriel imago, waar de verbroken verbinding met het verleden tot vervreemding en criminaliteit leidt.

Brabançonne

2007-09-05T11:26:00.000Z

Op het nieuws vandaag: de gemeentescholen in Ukkel zullen voortaan de Brabançonne aanleren...

Dat dit het nieuws haalt, betekent dat het om een vrij uitzonderlijk feit gaat, en dat in veel scholen het vaderlands lied NIET meer wordt aangeleerd.

Gevolg hiervan is natuurlijk de bijna spreekwoordelijke onkunde van de Belg aangaande zijn vaderlands lied, wat onlangs op pijnlijke wijze werd geïllustreerd door de formateur Yves Leterme.

Er is echter een dieper probleem: het verwaarlozen van de fundamenten van de vaderlandslievende opvoeding leidt tot een identiteitsverlies en een gebrek aan burgerzin bij de jeugd en is ontegensprekelijk één van de dieperliggende oorzaken van het jongerenprobleem in onze maatschappij. De recente steekpartij in een Gentse school is de zoveelste illustratie van dit probleem en werpt een somber licht op de toekomst van een generatie... Het ondergraven van de nationale identiteit speelt bovendien in de kaart van diegenen die de eenheid van ons land willen ondermijnen.

Vroeger was dit anders, en stond het vaderlands lied in alle klassen als eerste op het programma, samen met (althans in het officieel onderwijs), het mooie maar thans in de vergetelheid geraakte lied der officiële school. Ook waren de portretten van onze vorsten prominent in elke school aanwezig.

Het onderwijs is echter jammer genoeg gedurende de afgelopen decennia ten prooi gevallen aan opeenvolgende hervormingen die aan het onderwijsniveau geen goed hebben gedaan. Niet alleen worden maatschappelijke basiswaarden verwaarloosd, ook de kennis moet er aan geloven en moet wijken voor allerlei soorten competenties die echter niets voorstellen zonder onderliggende basis. Vorming en kennisoverdracht maken plaats voor de holle wereld van de moderne communicatie. De theoretische en praktische basis die de leerlingen bijgebracht wordt gaat erop achteruit: leerlingen kunnen zo bijvoorbeeld vaak niet meer zonder fouten schrijven. Het onderwijs brengt aldus geen jonge intellectuelen meer voort, maar potentiële probleemjongeren. Een dergelijke verspilling van menselijk kapitaal zal nefaste gevolgen hebben voor onze samenleving en vormt op termijn een bedreiging voor onze beschaving zelve.

Kafka's sloophamer

2007-08-16T10:08:00.000Z

Het stationnetje van Essene-Lombeek ligt er verlaten bij: een tiental jaren geleden werden de loketten gesloten, en ook de wachtzaal is niet meer toegankelijk. Het is nog enkel een onbemande stopplaats. Nu wil de NMBS het gebouw afbreken, enkel om het niet meer te moeten onderhouden. De gemeente Ternat waar het station gelegen is heeft de afbraak alvast goedgekeurd.

Nochtans gaat het hier om een zeer mooi en typisch plattelandsstationsgebouw, van een type waar er al zoveel van zijn verdwenen. Het gebouw is enigszins verwaarloosd, maar structureel nog in goede staat om een succesvolle renovatie toe te laten.

De stationsomgeving is echter ingekleurd als groene zone, het gebouw is dus zonevreemd, wat elk nuttig gebruik van het gebouw onmogelijk maakt. Niet als woning (de huurder van het woninggedeelte is er dan ook enkele maanden geleden uitgezet), ook niet als café, en zelfs niet met een sociale functie voor bijvoorbeeld de gemeente of het OCMW. Als het gebouw wordt gesloopt, mag er op de vrijkomende ruimte zelfs geen parkeerplaats worden aangelegd. En dit terwijl het midden in een woonwijk is gelegen!

De bescherming van groene ruimten is een edele maatregel die op vele plaatsen zijn nut heeft bewezen en die essentieel is om de karige open ruimte die ons in ons land rest te vrijwaren. Maar deze mag echter niet zijn eigen doel voorbij gaan en leiden tot de vernietiging van erfgoed. Dat dit stationnetje, dat er trouwens al veel langer staat dan er ruimtelijke beleidsplannen bestaan, moet wijken in naam van het ruimtelijke ordeningsbeleid, is een totale deviatie van goed bestuur, Kafka waardig. Dat het gemeentebestuur zich achter deze regelgeving verschuilt om de afbraak goed te keuren, is verwerpelijk en gewetenloos.
Erfgoed maakt deel uit van het globale landschap en moet dan ook worden beschermd!

Arm Vlaanderen!

Get Carter!

2007-07-24T09:22:00.000Z

Een enigszins vervallen betonnen parkeergarage uit de jaren 60, met op de bovenste verdieping een café dat nooit is opengegaan...

Wellicht klinkt dit vele Mechelaars bekend in de oren als een referentie naar het beruchte Euroshopping complex dat weldra zal worden afgebroken.

We hebben het hier echter over het Trinity Centre Multi-Storey Car Park te Gateshead, Engeland, één van de meest karakteristieke voorbeelden van het zogenaamde brutalisme dat de betonarchitectuur van de jaren 60 zo heeft gekenmerkt. Ook in dit gebouw is het panoramische café nooit in gebruik genomen en vertoont het beton verschijnselen van verval. Ook dit gebouw wordt door velen als een stadskanker beschouwd en de voorgestelde afbraak wordt dan ook door velen toegejuicht.

Aan dit parkeergebouw wordt echter ook een culturele waarde toegeschreven: het speelde immers een voorname rol in de Britse cultfilm Get Carter uit 1970 met Michael Caine in de hoofdrol. Cinefielen en architectuurhistorici pleiten dan ook voor een behoud van het gebouw, des te meer daar de voorgestelde nieuwe ontwikkeling van het terrein een banale Tesco-supermarkt zal inhouden, een structuur die zeker niet de uitstraling van het bestaande complex zal bezitten.

Deze discussie aktualiseert de problematiek van het recente erfgoed: alhoewel het brutalisme thans algemeen wordt beschouwd als een lelijke getuige van de visie van een bepaalde periode, en er voor deze structuren dikwijls waardevolle historische stadskernen werden vernietigd, is het vanuit erfgoedstandpunt wel te verantwoorden om een aantal zeer karakteristieke voorbeelden van brutalistische architectuur als monument te beschermen. Gezien de cinematografische connectie aan het parkeergebouw te Gateshead een iconisch karakter verleent, lijkt dit gebouw een goede kandidaat te zijn om als Europees monument van het brutalisme te dienen.

Mazoutweg

2007-07-02T16:45:00.000Z

De petroleuminstallaties van Antwerpen-Zuid liggen er grotendeels verlaten bij. De natuur neemt langzamerhand terug bezit van de terreinen, niettegenstaande de vervuilde gronden bloeit er een weelderige plantengroei. Enkele verlaten fabrieksruïnes en petroleumtanks zorgen voor een desolate sfeer van verval. De straten werden grotendeels opgebroken, wellicht om het ontstaan van illegale verblijfplaatsen voor woonwagens te ontmoedigen.
Deze terreinen zullen worden gesaneerd en een nieuwe bestemming krijgen. Verscheidene plannen hieromtrent werden reeds uitgewerkt.

Hopelijk zal hierbij een typisch deel van het aanwezige industriële erfgoed worden bewaard. De bovengrondse petroleumleidingen bijvoorbeeld, een zeer karakteristiek en beeldbepalend element, zouden prima in de vernieuwde site kunnen geïntegreerd worden. Jammer genoeg is veel erfgoed hier reeds vernietigd, onder andere historische raffinaderijen en tanks die gebouwd werden na de verwoestende brand van 1904.

De Mazoutweg enkele jaren geleden...

... en nu jammerlijk opgebroken

Maar er is ook het toponymische erfgoed. De straten in de petroleumzone dragen kenmerkende namen zoals Mazoutweg, Olieweg, Lakweg, Lysolweg, Naftaweg,.... Het verdient aanbeveling dat bij een herinrichting van het gebied deze oude namen bewaard blijven, en niet vervangen worden door nietszeggende en niet ter zake doende benamingen zoals bijvoorbeeld Zonnebloemenlaan (men zou zich in een banale villawijk wanen) of Burgemeester Bob Coolslaan (Bob wie? Ah ja, dien ene die den Entrepot heeft laten afbreken...). Maar wellicht zullen de heren architecten en projectontwikkelaars reclameren dat een naam als Mazoutweg een negatief imago uitstraalt, niet in hun visie past en afbreuk doet aan de commerciële waarde van het project.

De geschiedenis heeft echter haar rechten: de oude petroleumhaven heeft in grote mate bijgedragen tot de groei van Antwerpen tot wereldcentrum van de petrochemie, en deze erfenis is iets waar de stad fier mag op zijn.

Straatnamen zijn óók erfgoed!

Het kan anders en beter!

2007-07-02T06:08:00.000Z

Reeds meerdere malen hebben we in deze kolommen reeds het drama van de sloop van het goederenstation Antwerpen-DS aangehaald. Hoewel het hoofdgebouw er thans nog staat, gaan de werken op de site onverdroten verder. De bijgebouwtjes werden afgebroken, en het hoofdgebouw staat nog steeds wijd open en toegankelijk voor dieven en vandalen...

Het enorme potentieel van dit gebouw wordt echter duidelijk als we naar voorbeelden kijken van hoe een vergelijkbaar gebouw succesvol werd gerenoveerd. Ver moeten we niet zoeken: enkele kilometers zuidwaarts werd het zeer vergelijkbare gebouw van het goederenstation Antwerpen-Kiel in ere hersteld en smaakvol heringericht als bankgebouw.

Waarom kan zulks niet ook met Antwerpen-DS gebeuren? Resultaat zou een stijlvol uithangbord betekenen voor de Hogeschool Antwerpen die op deze gronden een campus wil uitbouwen.

Dat er toch voor afbraak wordt geopteerd, kan op meerdere dingen wijzen. Hetzij hebben de betrokken bewindslui een totaal gebrek aan belangstelling voor de erfgoedkundige waarde van het complex, hetgeen getuigt van een manifeste intellectuele afstomping. Hetzij is dit de uiting van een duistere verborgen agenda gebaseerd op een bewuste slechte wil om dit erfgoed te vernietigen, met dezelfde ijver waarmee destijds de Koninklijke Stapelhuizen werden afgebroken.

In beide gevallen hebben we te maken met een zielig wanbeleid dat een cultuurmaatschappij onwaardig is.

Historisch rijdend erfgoed

2007-05-17T22:02:00.000Z

Het historisch spoorwegpatrimonium in ons land wordt beheerd enerzijds door de NMBS, anderzijds door een aantal verenigingen zoals TSP. Een aanzienlijk aantal oude locomotieven en rijtuigen worden rijvaardig gehouden en beantwoorden dan ook aan de geldende technische normen van NMBS en UIC. Regelmatig worden er dan ook speciale ritten georganiseerd voor spoorwegliefhebbers en fotografen.

De Europese richtlijnen rond de liberalisatie van het spoorvervoer hebben hier echter een stokje voor gestoken. Noch de verenigingen, noch zelfs de NMBS-holding die het historisch patrimonium beheert worden immers erkend als "wspoorvervoerders" en hierdoor zijn alle ritten met historisch materiaal, ook al behoort dit tot de NMBS thans verboden!

Eens te meer creëeert de Europese bureaucratie hier een negatieve toestand waar echt niemand beter van wordt. Een flexibele houding van de NMBS en een daadkrachtig optreden van de voogdijminister zouden hier op hun plaats zijn teneinde het historisch rijdend erfgoed volledig tot zijn recht te laten komen.

Beeldenstorm

2007-05-09T21:59:00.000Z

De afgelopen weken waren er zware rellen in de Estlandse hoofdstad Tallinn naar aanleiding van de verplaatsing van de Bronzen Soldaat, het monument voor de gesneuvelde Sovjet-soldaten. Het monument wordt door de Esten beschouwd als een verheerlijking van het totalitaire USSR-regime. Ook de Poolse regering wil Sovjet-monumenten van straten en pleinen verwijderen.

Niettegenstaande deze monumenten geplaatst zijn door het thans verguisde communistische bewind, maken zij desondanks deel uit van het Europese erfgoed en zijn wij dan ook van oordeel dat zij beschermd moeten worden. Dat de Bronzen Soldaat een waardige nieuwe plaats kreeg op een soldatenkerkhof in Tallinn is dan ook een waardig initiatief.

Maar er zijn ook monumenten die dreigen op het oud schroot te belanden. Dit is niets minder dan een beeldenstorm, een institutioneel iconoclastisch vandalisme van overheden die door op een dergelijke wijze ergoed te vernietigen het collectief geheugen van de maatschappij en het bewustzijn van haar geschiedenis beschadigen.

Anderzijds moet men erkennen dat het hier in de meeste gevallen gaat om werken, uitgevoerd in de stijl van het socialistisch realisme, die een hoge graad vakmanschap zijn uitgevoerd en een artistieke waarde hebben die ruim hoger kan ingeschat worden als veel van de hedendaagse zogenaamde "kunst" waar de originaliteit van het concept en de persoonlijkheid van de "kunstenaar" hoger worden geacht dan het vakmanschap en het meesterschap over de materie die de ware kunstenaar kenmerken. Deze moderne "kunstenaars" komen dan ook sterk overeen met de "architecten met een visie" waarover we eerder berichtten. Vele "moderne kunstwerken" kunnen beschouwd worden als container art: slechts goed voor de afvalcontainer! Het socialistisch realisme daarentegen is zonder meer te beschouwen als één van de meest hoogstaande kunstrichtingen van de twintigste eeuw.

Dit heeft niets te maken met het innemen van een politiek standpunt: een positieve appreciatie van bewuste monumenten en van socialistisch-realistische kunst in het algemeen hoeft helemaal niet te betekenen dat men een totalitair communistisch regime zou voorstaan. Men moet hoegenaamd geen communist of socialist zijn om de socialistisch-realistische kunst te kunnen appreciëren, net zoals men niet katholiek moet zijn om de schoonheid van een christelijk kunstwerk te appreciëren. Het Europese erfgoed omvat trouwens tal van gebouwen of monumenten die door de eeuwen heen zijn gebouwd ter ere van dictatoriale machthebbers.

De socialistisch-realistische kunst maakt integraal deel uit van het Europees erfgoed en verdient dan ook onze bescherming.